CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, İlbank ve Hazine kaynaklarının belediyelere dağıtımına ilişkin tartışmaları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Avşar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından yanıtlanması istemiyle yazılı soru önergesi verdi.
Avşar, önergesinde ilgili mevzuat, faaliyet raporları ve kaynak kullanımına ilişkin verileri hatırlatarak vergi gelirlerinin belediyelerin ana finansman kaynağı olduğunu vurguladı.
İLBANK KAYNAKLARI VE MEVZUAT VURGUSU
CHP’li Avşar, belediyelerin gelir yapısına ilişkin olarak “Kanunlarla gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma payları, genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay, genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler ….” hükmünü hatırlatarak vergi gelirlerinin belediyelerin ana gelir kaynağı olduğunu belirtti.
İller Bankası’nın görev tanımına değinen Avşar, 6107 sayılı kanuna atıfla Bankanın amacının “İl özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile münhasıran bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın mahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üstyapı işlerinin yapılmasına yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığı işlevlerini yerine getirmektir.” şeklinde tanımlandığını ifade etti.
Belediyelerin mali tablolarına ilişkin hükmü de hatırlatan Avşar, “Belediye, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer aylık dönemler hâlinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına göndermektedir.” düzenlemesine dikkat çekti.
Payların hesaplanmasına ilişkin olarak ise “Madde 2 – (1) İl özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden pay verilir. Pay, genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamından, vergi iadeleri düşüldükten sonra kalan net tutar üzerinden hesaplanır.” hükmünü hatırlattı.
PAYLARIN DAĞITIMI VE FAALİYET RAPORU VERİLERİ
Avşar, belediye paylarının dağıtımına ilişkin kanun maddesini de aktararak “Madde 5 – (1) 2 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen orana göre ayrılan belediye payının; yüzde 80’lik kısmı belediyelerin nüfusuna ve yüzde 20’lik kısmı gelişmişlik endeksine göre İller Bankası tarafından belediyelere dağıtılır.” hükmünün bulunduğunu belirtti.
İller Bankası’nın kâr kullanımına ilişkin düzenlemeye de değinen Avşar, “İl özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile münhasıran bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacını karşılamak… Banka, Genel Kurul tarafından onanan bilançoya göre ortaya çıkan safi kârın yüzde ellibirini; yerel yönetimlerin kentsel dönüşüm uygulamaları, harita, imar planı, altyapı ve üstyapı projeleri ve bu projelerin yapım işlerinin finansmanı, il özel idareleri tarafından yerine getirilen, köylerin teknik ve sosyal altyapı hizmetlerinin finansmanı veya finansmandan doğan faizin desteklenmesinde hibe olarak kullanır…” düzenlemesini hatırlattı.
Kredi tahsislerine ilişkin olarak Avşar, “Banka, yatırım programının dışında, yerel yönetimlerce talep edilen işlere kredi tahsis edilmek sureti ile ortak idarelerin kanalizasyon, içmesuyu, harita, imar, yenilenebilir enerji, kamulaştırma, raylı ulaşım sistemi, yol yapımı, kavşak düzenlemesi, alt-üst geçit ve kentsel dönüşüm projelerini gerçekleştirmeleri sağlayabilir.” ifadelerini kullandı.
Avşar, İlbank’ın 2024 yılı faaliyet verilerine göre yerel yönetim projeleri ve yapım işleri kapsamında toplam 915 iş gerçekleştirildiğini ve 42.270.858 bin TL kaynak kullanıldığını belirtti.
BAKAN KURUM’A ÇEŞİTLİ SORULAR YÖNELTTİ
CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, önergesinde Bakan Murat Kurum’a çeşitli sorular yöneltti.
Avşar, “İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda yer alan yürütülen ve yapılan 915 adet proje ve yapım işlerinin verildiği belediyelerin siyasi parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır? Söz konusu yatırımlar, bölgesel denge ve toplumsal fayda gözeten bir anlayışla yürütülmekte midir?” sorusunu yöneltti.
Kaynakların bölgesel dağılımına ilişkin olarak “İlbank 2024 Yılı Faaliyet Raporunda belirtilen 42.270.858 bin TL’lik toplam kaynağın il ve bölge bazlı dağılımı nasıldır? Belediyeler arası mali kapasite farklarını azaltan ve bölgesel eşitsizlikleri gideren bir yöntem uygulanmakta mıdır?” ifadelerini kullandı.
Kaynak dağıtım kriterlerine ilişkin ise “Söz konusu proje ve yapım işleri finanse edilirken ilgili kanun hükümleri gereği kaynak dağılımının dayandırıldığı nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksleri gibi nesnel ölçütler dikkate alınmakta mıdır? Bu hususta şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yararı açısından ne tür çalışmalar yapılmaktadır?” sorusunu sordu.
Parti değişimi sonrası kaynak aktarımı iddialarına ilişkin Avşar, “İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi hakkındaki 5779 sayılı Kanun ve 6360 sayılı Kanun gereğince, nüfus, yüzölçümü ve gelişmişlik endeksine göre dağıtılması gereken kaynakların belediye yönetimlerinin ait olduğu siyasi partilere göre paylaşıldığı, bazı il ve ilçe belediyelerin parti değişimi sonrası kaynak aktarımında çeşitli artırılmalara gidildiği hususunda bir açıklama yapmayı düşünüyor musunuz?” ifadelerini kullandı.
Avşar ayrıca, “İlgili meri mevzuat çerçevesinde gerekli kaynak dağılımı yapılmadığından kimi belediyelerin yatırım planlarını ertelemek, borçlanmaya yönelmek veya hizmetlerini kısıtlamak zorunda kaldığı hususunda tarafınıza ulaşan bir talep veya şikâyet var mıdır?” sorusunu yöneltti.
Rutin denetimlere ilişkin olarak ise “Rutin yapılan incelemeler sonucunda kaç belediyede, hangi hususlarda kaç usulsüzlük tespit edilmiştir? Söz konusu usulsüzlüklerin parasal değeri ne kadardır? Bu belediyelerin parti aidiyeti açısından dağılımı nasıldır?” sorusunu Bakan Kurum’a iletti.
Avşar’ın İlbank kaynaklarının dağıtımına ilişkin soru önergesine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilecek yanıtın önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulması bekleniyor.
