Cezaevlerindeki mahkumlar ve yakınları, adli makamlardan gelecek olası bir af veya infaz düzenlemesi haberlerini yakından takip ediyor. Özellikle TBMM gündemine gelmesi beklenen yeni yargı paketlerinin ardından “2026 yılında genel af çıkacak mı, kısmi af maddeleri neler?” soruları arama motorlarında yeniden trend listesinin üst sıralarına tırmandı. İşte Adalet Bakanlığı kulislerinden sızan en son bilgiler, yasal mevzuat ve af iddialarının perde arkası…
Türkiye’de af beklentileri, sosyal medyada yayılan asılsız iddialar ve dezenformasyon içerikli paylaşımlar nedeniyle dönem dönem yapay bir şekilde tırmandırılmaktadır. Son olarak yeni yargı reformu strateji belgesi kapsamında hazırlanan kanun teklifleri, mahkum yakınları tarafından bir “af umudu” olarak yorumlansa da adli kurmaylar konuya dair kesin çizgileri çizmiştir. Peki, ceza hukukunda af süreçleri nasıl işler ve şu an meclis gündeminde ne var? İşte arama motorlarında sorgulanan tüm gerçekler…
2026 GENEL AF İDDİALARI DOĞRU MU, ADALET BAKANLIĞI NE DEDİ?
- Resmi Gündem: Hükümetin, AK Parti grubunun veya Adalet Bakanlığı’nın gündeminde bir genel af çalışması kesinlikle yoktur.
- Yargı Paketi Gerçeği: Meclis Başkanlığı’na sunulma aşamasında olan yeni yargı paketinin içeriğinde dava süreçlerinin hızlandırılması, bilişim suçlarıyla mücadele ve yargısal süreçlerin kısaltılmasına yönelik teknik maddeler yer almaktadır. Adalet Bakanı Akın Gürlek ve bakanlık yetkilileri, sosyal medyadaki infaz indirimi dedikodularını yalanlayarak bu reform paketlerinde ceza sürelerini kısaltacak bir düzenleme olmadığını resmen ilan etmişlerdir.
ANAYASA’YA GÖRE GENEL AF NASIL ÇIKAR? (HUKUKİ SÜREÇ)
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre genel veya özel af ilan etme yetkisi münhasıran TBMM’ye (Türkiye Büyük Millet Meclisi) aittir. Bir af yasasının yürürlüğe girebilmesi için şu hukuki şartların sağlanması zorunludur:
BEŞTE ÜÇ (3/5) ÇOĞUNLUK ŞARTI
Anayasa’nın 87. maddesi uyarınca, af kanununun Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (yani 600 milletvekilinden en az 360’ının) kabul oyu vermesi gerekir. Siyasi partilerin tek başına bu sayıya ulaşamadığı mevcut meclis aritmetiğinde, partiler arası devasa bir konsensüs (uzlaşı) olmadan af yasasının çıkması matematiksel olarak mümkün değildir.
KAPSAM DIŞI BIRAKILAN SUÇLAR
Anayasa’nın 14. maddesinde yer alan devletin varlığına, bağımsızlığına ve bütünlüğüne karşı işlenen suçlar ile terör suçları, anayasal kural olarak af düzenlemelerinin tamamen dışında tutulmaktadır. Ayrıca vicdani ve hukuki olarak; kasten adam öldürme, cinsel istismar, kadına şiddet ve uyuşturucu ticareti gibi ağır suç tiplerinde de hiçbir siyasi partinin af eğilimi bulunmamaktadır.
Denetimli serbestlik süreleri uzatılacak mı?
Mevcut infaz yasasında açık cezaevine ayrılma veya denetimli serbestlik sürelerini otomatik olarak uzatacak, mahkumların daha erken tahliye olmasını sağlayacak yeni bir yasal çalışma bulunmamaktadır. Yürürlükteki infaz kural ve oranları aynen uygulanmaya devam etmektedir.
En son kapsamlı infaz düzenlemesi ne zaman yapılmıştı?
Türkiye’de ceza sürelerinde geniş çaplı değişiklik yapan son büyük düzenleme, Temmuz 2023 tarihinde TBMM’de kabul edilen torba kanunla hayata geçirilmişti. Bu düzenlemeyle birlikte Covid-19 izninde bulunan bazı açık cezaevi mahkumlarına erken denetimli serbestliğe ayrılma ve tahliye hakkı tanınmıştı. O tarihten bu yana yeni bir infaz esnetilmesi yapılmamıştır.
HABER MERKEZİ
